Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) nedir?

Dünya üzerindeki karmaşık sosyal, ekonomik, çevresel vb. sorunların çözümüne yönelik mekana/konuma dayalı karar verme süreçlerinde kullanıcılara yardımcı olmak üzere, büyük hacimli coğrafi verilerin; toplanması, depolanması, işlenmesi, yönetimi, mekansal analizi, sorgulaması ve sunulması fonksiyonlarını yerine getiren donanım, yazılım, personel, coğrafi veri ve yöntemler ile bu verilerin kullanıya sunulması işlevlerini bütünlük içerisinde gerçekleştiren bir bilgi sistemidir.

Coğrafi Bilgi Sisteminin Temel Bileşenleri nelerdir?

  • 1-Donanım : Donanım (hardware) CBS’nin işlemesini mümkün kılan bilgisayar ve buna bağlı yan ürünlerin bütünü donanım olarak adlandırılır.
  • 2- Yazılım : Coğrafik bilgileri depolamak, analiz etmek ve görüntülemek gibi ihtiyaç ve fonksiyonları kullanıcıya sağlamak üzere, yüksek düzeyli programlama dilleriyle gerçekleştirilen algoritmalardır.
  • 3- Veri : CBS’nin en önemli bileşenlerinde biri de “veri”dir. Grafik yapıdaki coğrafik veriler ile tanımlayıcı nitelikteki öznitelik veya tablo verileri gerekli kaynaklardan toplanabileceği gibi, piyasada bulunan hazır haldeki veriler de satın alınabilir.
  • 4- İnsan Kaynaklar : İnsanlar gerçek dünyadaki problemleri uygulamak üzere gerekli sistemleri yönetir ve gelişme planları hazırlar. CBS kullanıcıları, sistemleri tasarlayan ve koruyan uzman teknisyenlerden günlük işlerindeki performanslarını artırmak için bu sistemleri kullanan kişilerden oluşur.
  • 5- Yöntemler : Başarılı bir CBS, çok iyi tasarlanmış plan ve iş kurallarına göre işler. Bu tür işlevler her kuruma özgü model ve uygulamalar şeklindedir.
  • CBS Veri Modelleri :

  • Vektörel Veri Modeli : Vektörel veri modelinde, nokta, çizgi ve poligonlar (x,y) koordinat değerleriyle kodlanarak depolanırlar.
  • Raster (hücresel) Veri Modelleri : Hücresel ya da diğer bir deyişle raster veri modeli daha çok süreklilik özelliğine sahip coğrafik varlıkların ifadesinde kullanılmaktadır.
  • Mekana Bağlı Analiz Türleri

    Bir CBS’de olması gereken mekana bağlı analiz türleri şunlardır;

  • Mekansal Sorgulama : Coğrafi/mekansal veri kavramından hem mekansal konuma ilişkin geometrik ve geometrik olmayan veri, hem de bu verilerin kendi içlerinde ve karşılıklı ilişkileri anlaşılmalıdır.
  • Mekansal Analiz : Üç çeşit mekansal analiz işlemi vardır. Bunlar;
    • Mekansal Birleştirme
    • Yakınlık Analizi
    • Sınır işlemleri
  • Ağ Analizi : Yol, kanalizasyon, elektrik, su şebekesi vb. çizgisel objeler birer ağ oluştururlar. Vektör yapılı mekansal veriler ile ağ analizleri gerçekleştirilir.
  • Sayısal Arazi Analizi : Sayısal arazi modeli kullanılarak yapılan analiz işlemleridir.
  • Geometrik Hesaplamalar : Coğrafi Bilgi Sistemleri, vektör verileri kullanarak birtakım geometrik hesaplamalara olanak tanımaktadır.
  • İstatistik Analiz : CBS, mekansal olarak elde edilen karmaşık verileri istatistiksel analizlerini gerçekleştirme yeteneğine sahiptir.
  • Grid (ızgara) Analizi : Raster yapıdaki veriler kullanılarak yapılan analiz işlemleridir.
  • GIS Uygulama Alanları

    Elektrik / Gaz İşletimi ,Ticaret ,Telekomünikasyon, Taşımacılık , Maden / Petrol Arama , Güvenlik / Emniyet , Su ve Atık Su , Tıp / Sağlık , Yerel Yönetim , Jeoloji / Yer Bilimleri , Parakendecilik , Askeri/ Istihbarat , Harita Yapımı , Arazi Kullanımı , Çevre Yönetimi , Imar ve Kadastro , Devlet Sektörü , Ziraat / Tarım , Ormancılık , Risk Yönetimi Lojistik/dağıtım , Savunma , Politik yönetim , Kamu sağlığı , Kamu emniyeti , … ve diğerleri

    Coğrafi Bilgi Sistemleri hakkında detaylı bilgi içeren sunum için tıklayınız.